दुलेगौंडा । रातको समयमा उज्यालो पार्नका लागि शुक्लागण्डकीका बजार क्षेत्रमा राखिएका सोेलार बत्ती अहिले नबल्ने भएका छन् । स्थानीय विकास मन्त्रालय, नगरपालिका र उपभोक्ता समितिको साझेदारीमा राखिएका सोलार प्यानल निर्माण भएको एक बर्ष पनि पुरा हुन नपाई बिग्रएपछि नबल्ने भएको हो ।
योजना कार्यन्वयन गराउने समयमा शुक्लागण्डकी नगरपालिकाका तत्कालिन प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत हरिराम नागिला थिए । नागिला मार्फत ल्याईएको योजना पुरा गर्न दुलेगौँडामा ज्ञान प्रसाद भण्डारीको अध्यक्षतामा २०७३ साल फागुन १६ गते सौर्य सडक बत्ती उपभोक्ता समितिको गठन भयो । समिति गठन भए पछि योजनालाई कार्यान्वयन गराउनका निमित्त काईनेटीक ईनर्जि प्रा.लिलाई जिम्मा दिएको थियो ।
योजन कार्यन्वयन गर्न उपभोक्ता समिति र नगरपालिकाले संयुक्तत रुपमा ठेक्का लगाई काम सुरु गरेको समितिका अध्यक्ष भण्डारीले जानकारी दिए । भण्डारीका अनुसार ठेकेदारबाट काम सम्पन्न भएपछि एक बर्षसम्म बजार झलमल थियो । तर, एक बर्ष पछि भने बजार क्षेत्र पूर्ण पहिलाकै अन्धकार अवस्थामा फर्कीयो । समितिले बत्तीहरु बिग्रिन थालेपछि बारम्बार फोन गरेर बोलाएपछि सुरु सुरुमा मर्मत पनि भएको बताए । पछि धेरै नै बत्तीहरु बिग्रन थालेपछि भने निर्माण पक्ष सम्पर्कबिहीन भएको अध्यक्ष भण्डारीको भनाई छ ।
निर्माण सम्पन्न भएको करिब २ बर्ष पछि प्रा.लिका अर्का व्यवस्थापक मनोज कोईराला समितिको सम्पर्कमा आए । पछि उनकै नेतृत्वमा २०७६ साल जेठ २३ गते दुलेगौंडा स्थित पञ्चमुनि देव मावि क्षेत्र अन्र्तगत रहेका १६ वटा सोलार बत्तीका ढिका नबल्ने भएपछि मर्मत गर्ने शर्तमा लगेको भण्डारीले बताए । कोईरालाले उक्त बत्ती एक महिना भित्र बनाउने सर्तमा लगेता पनि पछि फेरी सम्पर्कबिहीन भएको बताए । ‘हामीले ठेकेदारलाई सम्पर्कमा ल्याउन नसकेपछि नगरपालिकामा उजुरी ग¥यौ । नगरपालिकाका मेयरले समेत फोन गर्दा सम्पर्कमा आएनन् । पछि नगरपालिकाले पनि सिडियो कार्यालयमा उजुरी गर्न लगायो र हामीले निवेदन सहित सिडियो कार्यालयमा पनि उजुरी ग¥यौ । तर त्यहाँबाट पनि कारबाही हुन सकेन ।’ उनले भने, ‘बजारमा अझै पनि बत्ती बल्न सकेको छैन । अहिले सोलार बत्तीको अवस्था लाथालिङ्ग छ । २/४ वटा भन्दा अरु बल्न सकेको छैन् । अरु के भनम खै अब नगरपालिका भन्दा पनि, सिडियो भन्दा पनि माथिल्लो स्थानको रहेछ कि ? उसले कसैलाई टेरेन भनम अब ।’
सोलार बत्ती नबलने भएपछि बजारमा चोरी हुने, घरहरु फोरीने लगायतका गतिबिधि बढेको उपभोक्ता सोनु घिमिरेले बताईन् । ‘बजारमा चोरी भईहाले पनि सिसि क्यामेराबाट को मान्छे हो भनेर चिन्न नसक्ने अवस्था छ । यत्रो रोडभरी छ बत्ती छ । तर, जम्म ६/७ वटा भन्दा बल्दैन, यो असुविधा चाही भएको छ हामीलाई ।’
बत्ती बिग्रिएर नबलने भएपछि जनप्रतिनिधिहरुलाई बारम्बार भन्दा पनि वास्ता नगरेको दुलेगौंडाका स्थानीय राजु श्रेष्ठले बताए । ‘बत्ती नभएपछि हामीलाई समस्या त परिहाल्छ नि । मानिसहरु कुना काप्चातिर आएर दिशा पिसाब गरिदिने, राति केटाहरु जममा भएर लुटपाट गरिदिने गर्दछन् । यि घटना बाहीर नआएको मात्र हो तर यस्ता घटना चाही भईरहेको छ यहाँ’ उनले भने ।
मानिस हरेक समयमा यात्रा गरिरहेको हुने हुदाँ सम्बन्धीत निकायले चाडै पहल गरेर बत्ती बालिदिदा राम्रो हुने स्थानीय राजु विश्वकर्माले बताए । ‘हरेक नागरिक दिउसोमा मात्र हिड्ने भन्ने हुदैन । रातको समयमा बत्ती हुदाँ बाटो हिड्ने मान्छेलाई केही सुरक्षा महसुस हुने गर्दछ । यसले गर्दा मर्मत गरेर बत्ती बाल्दीदा राम्रो हुन्छ ।’ उनले भने ।
सम्झैता गर्दा ५ बर्ष सम्म केही भएमा निर्माण पक्षबाट मर्मत गरिदिने उल्लेख गरिएको छ । तर समिति ठेकेदारसंग सम्पर्कबिहीन हुदाँ बजारमा राखिएका सोलार बत्ती देखाउनका लागि मात्र राखिएको देखिन्छ । योजना कार्यन्वयन गर्दा नगरपालिकाको तर्फबाट सम्झैता पत्रमा हस्ताक्षर गरेका नगरपालिकाका इन्जिनियर तारापति भट्टराईले निर्माण पक्ष सम्पर्कमा नआउदाँ समस्याको सिर्जना भएको बताए । उनका अनुसार स्थानिय विकास मन्त्रालय अन्र्तगत जनसहभागितामा आधारीत सौर्य सडक बत्ती संञ्चालन कार्यविधि–२०७२ बजोजिम बजार क्षेत्रमा सोलार प्यानल राखिएको थियो । उक्त समयमा नगरपालिकामा निरिक्षण गर्ने प्राविधिक नभएपछि कार्यविधि अनुसार वैकल्पिक उर्जा प्रवद्धन केन्द्र काठमाडौंको प्राविधिक सहयोगमा निरिक्षण गरि रकम भुक्तानि गरिएको थियो । अब नगरले प्रा.लिको केन्द्रय कार्यालयमा गएर दबाब दिने र मर्मत गर्न लगिएका बत्तीहरु जडान गरेपछि पूणै पहिलाकै अवस्था झै बजार झलमल्ल हुने बताए ।
यता प्रालिका व्यवस्थापक मनोज कोईरालाले निर्माण सम्पन्न भएपछि बत्ती बिग्रिएको खण्डमा राखिएको मर्मत खर्च भुक्तानि नदिएकाले समयमा नै बत्ती जडान गर्न नसकिएको बताए । ‘उहाँहरुको भनाई तपाई बनाउँनुस हामी पैसा दिन्छौ भन्नुभएको छ । तर, मेरो भनाई मलाई त्यो मेन्टिनियसको पैसा दिनु म बनाउछु भनेको हो ।’ उनले भने, ‘म आफैले बत्ती बनाउन लगानि गर्नुपर्छ । लगडाउनले पनि बिगार्याे, बल्ल बजार पनि खुलेको छ । सम्भव भएसम्म तिहार अघि नत्र तिहार पछि सम्ममा जसरी भए नि जडान गर्ने छु ।’ यता नगरपालिका र उपभोक्ताले ठेकेदार सम्पर्कमा नआएको आरोपलाई स्पष्ट पर्दै भनेका छन् ‘म ५० पटक सम्पर्कमा आएको छ । मान्छे पनि पठाएको छु । त्यस्तो त हुदै हुदैन ।’
शुक्लागण्डकी नगरपालिका अन्र्तगत कोत्रे, दुलेगौंडा र खैरेनिटारको बजार क्षेत्रमा दुई चरणमा ८ वटा सोलार प्यानल राखिएको छ । पहिलो चरणमा २०७३ असार २१ ग्ते कार्यनेटिक ईनर्जि प्रा.लिमा व्यवस्थापक अरुण गिरी ले ४० वटा सोलार प्यानल जडान गरेका थिए । उक्त जडान गरे बापत उनले ४० लाख ५२ हजार ८ सय रुपैयाँ लिएका छन् । यसै गरि दोस्रो चरणमा २०७४ जेठ २४ गते दिपलाईट ईनर्जि प्रा.लि संग सम्झैता गरि ४ वटा सोलार प्यानल राखिएको थियो । जहाँ उपभोक्ताले प्रा.लिलाई ४७ लाख ५१ हजार ४० रुपैयाँ भुक्तानि गरेका थिए । उक्त योजना सम्पन्न गर्न स्थानीय विकास मन्त्रालयको ७० प्रतिशत, शुक्लागण्डकी नगरपालिकाको १५ प्रतिशत र उपभोक्ता समितिको १५ प्रतिशत लगानि साझेदारीमा सोलार प्यानल राखिएको थियो ।
